W odpowiedzi na sympatyczne zaproszenie:

Zdanie nr 1, strona nr 69, książka pod ręką

Mały komentarz: zostałam złapana poza domem, u rodziców - i tylko dzięki temu jest to beletrystyka (w tym momencie u mnie w domu byłaby jakaś praca o Aleksandrze Wielkim :P):

Next he broke up the boar-flesh in broad slabs of brawn // and haled forth the hastlets in order all duly // and yet all whole he fastened the halves together// and strongly on a stout pole he strung them then up.

(Sir Gawain and the Green Knight, transl. by J. R. R. Tolkien, Ballantine Books 1992)

Drakaino, czuj się zaproszona :)

Zostałam wyzwana blogowo, ergo odpowiadam. O oczywistościach (ulubione powieści fantastyczne etc.) pisać nie będę, bo - no cóż, są oczywiste :)

Dziesięć mało oczywistych rzeczy, które lubię, w kolejności plus minus alfabetycznej:

1. Arbuzy. Mogę je jeść zawsze i w każdych ilościach.

2. Biathlon. Moja ukochana dyscyplina sportu, tęsknię za nim przez całe lato.

3. Biżuterię z Toledo. Bo mi się strasznie misterność wykonania podoba.

4. Cydr. Zarówno angielski, jak bretoński, baskijskim tez nie pogardzę. W ostateczności może być ten robiony przeze mnie.

5. Dżemy. Robić. Zwłaszcza galaretkę z pigwy i ukochany dżem z żywopłotu.

6. Edytę, a.k.a. bratanicę/chrześnicę, aktualnie ośmiomiesięczną. Bo jest taka śmieszna, mała i fantastycznie się patrzy, jak się uczy podnosić, łapać przedmioty i rozpoznawać ludzi. W ogóle rodzinę, własną, w znacznej większości.

7. Koty. Moje i nie tylko moje.

8. Kupowanie, zwłaszcza książek, bo lubię mieć własne.

9. Pisać. Opowiadania, kórych nikt nigdy nie wyda, recenzje na bloga i prace naukowe w sumie też.

10. Yorkshire. Ukochane najpiękniejsze na świecie krajobrazy (i Oksford, ulubione miejsce do mieszkania i studiowania; tęsknię).

No i tak bym mogła w nieskończoność dosyć ;)

Drakaina, czuj się wyzwana :)

Drakaina chce swoją listę historii miłosnych, specjalnie dla niej; a co mi tam; proszę bardzo, z uzasadnieniami nieco ezoterycznymi.

5. Diarmuid i Sharra (Guy Gavriel Kay, Fionavarski gobelin): tragicznie, co prawda, ale za to on jest mistrzem miecza i strategii (i picia), a ona - (prawie) perską księżniczką. On ją uwodzi i się tym przechwala, ona chce go zabić, a potem nie może żyć, kiedy jego zabraknie.

4. Miałam się ZAMKNĄĆ na temat Dunnett, ale to jeszcze nie dzisiaj;). Ergo, Dunnett; Francis i Philippa, nawet mimo że ona mogłaby być trochę mniej Mary Sue. On jest tragiczny, wybitny, nieszczęśliwy, cyniczny, genialny (i piękny, nie zapominajmy), do tego miotający się między skrajnościami: od alkoholu, narkotyków i orgii w towarzystwie osób płci obojga do rygorystycznego celibatu i tak na zmianę. Ona jest niezbyt ładną (do czasu), nieefektowną, inteligentną i wykształconą dziewczyną z porządnej rodziny z małej angielskiej posiadłości, która potrafi jego histerie nieco sprowadzać na ziemię (różniąc się tym od większej części ludzkości). Poznają się, kiedy on ma lat dwadzieścia jeden, ona jedenaście i on szantażuje jej ojca; potem między innymi on wierzy, że jest potworem i trafia do łóżka połowy dworu francuskiego a ona ląduje w haremie, gdzie (pozostając niewinnym dziewczęciem) odbiera edukację, po której nie będzie już ani nieładna, ani nieefektowna, choć zdrowy rozsądek jej zostanie; a potem biorą ślub z rosądku, a potem jest ostatni tom. Dobra, w ostatnim tomie on ją swoim emo trochę (trochę!) zaraża, ale i tak jest to historia o tym, jak facet przez dobre parę lat nie rozumie, że potrzeba mu nie wielbiciela, nie hero-worship i nie księżniczki za żonę, ale kobiety, która nie zawsze potraktuje go w 100% serio, choć zawsze będzie go wspierać...(a do tego on, jak to zrozumie, to postanawia, że po tych wszystkich orgiach i innych tam takich nie jest już dość dobry...)

3. Brandin i Dianora (Tigana) - bo to jest archetypiczna niemal historia o tym, jak blisko jest od nienawiści do miłości i że dumna arystokratka z podbitego kraju może pokochać (i pokonać) znienawidzonego zdobywcę...

2. Beren i Luthien (Silmarillion i inne), bo to w końcu jest opowieść o Eurydyce, która poświęci wszystko, żeby wyprowadzić Orfeusza z piekła...

1. OK, zapomnijmy, że tomy od 8 wzwyż w ogóle zaistniały, to wtedy możemy tu wrzucić ostatnią, ehem, parę: Anita, Richard i Jean-Claude (Anita Blake). Anita jest pyskatą agentką, która kocha pingwinki i musicale; Richard jest zwykłym facetem (a przynajmniej takim się wydaje, póki się nie okaże wilkołakiem...), a Jean-Claude żyjącym od stuleci, kapryśnym, bezwzględnym, utalentowanym, manipulatorskim, tragicznym, zmysłowym  (i biseksualnym) księciem wampirów. A Anita nie bardzo wie, czego/kogo chce, bo obaj próbują nią rządzić, a tego to ona nie lubi...

I powinna tu być bezwzględnie jedna historia ze Stargate, ale ci tego nie zrobię....

Wyzwana przez Drakainę podejmuję rękawicę :)

Drakaina chciała listę szlagierów z dzieciństwa - koniecznie polskich, niekoniecznie dziś ulubionych i wcale niekoniecznie obiektywnie dobrych, za to koniecznie z gatunku tych, co się do człowieka, usłyszane w radiu, przyczepiły i nie dawały spokoju.
I oto są, piosenki polskie mojego dzieciństwa, niektóre świetne, niektóre upiorne, niektóre takie sobie :))
To są zresztą piosenki starsze w większości od czasów, w których ja je słyszałam - ja poszłam do podstawówki w 1980, czyli moje dzieciństwo to już dokładnie są czasy tzw. polskiego rocka, który - w postaci Bajmu i Maanamu, choćby - jakoś tam jednak się do mediów przedzierał... No ale w sluchanej przez babcię radiowej Jedynce ciągle królowała Irena Santor i Jerzy Połomski...
Ja dodam od siebie jeszcze jedno zastrzeżenie - postaram się po Drakainie nie powtarzać; a to dlatego, że przynajmniej część jej listy, na czele z Nie spoczniemy Czerwonych Gitar i upiorną Alicją Majewską, mogłaby się znaleźć na mojej, z podobnymi uzasadnieniami...

A więc, panie i panowie, przed wami w kolejności dowolnej:

10. Najwięcej witaminy Andrzeja Rosiewicza, czyli ulubiona piosenka mojego wujka, która - razem z tymże wujkiem i jego magnetofonem szpulowym - przyjeżdżała do nas na wszelkie okazje, wakacje i imieniny...

9. Z kopyta kulig rwie Skaldów, bo miało porywającą melodię i tekst, który intrygował aluzjami do jednego z podówczas ukochanych filmów mojego i mojej siostry (no dobra, Janosik, przyznaję, ale miałyśmy jakieś 6-8 lat!)

8. Miały być także okropne piosenki - proszę bardzo. Córka rybaka Wałów Jagiellońskich, zapamiętana przeze mnie głównie w nieprofesjonalnym wykonaniu wyżej wymienionej mojej siostry (lat plus minus 10)

7. Biały latawiec Waweli - bo tu dopiero radośnie nie rozumiałam, o czym jest ten (skądinąd rzeczywiście niejednoznaczny!) tekst!

6. Rysunek na szkle Krzysztofa Krawczyka, pierwszy w życiu kontakt (w rozmytej i ucukierkowionej formie) z czymś, co przypomina greckie rytmy... (w linku jest chyba wersja bardziej disco polo)

5. Czerwone słoneczko Dwa plus Jeden, najczęściej w wykonaniu najukochańszej skądinąd cioci Hani. To się może przyśnić, i to nie tylko ze względu na zapamiętany przeze mnie wokal...

4. Olśnieniem już trochę późniejszym, z nieco głębszej bodaj podstawówki, był dla mnie głos i maniera wokalna Edyty Geppert - szczególnie w pierwszej, manierycznej i histerycznej i mimo to ciągle intrygującej piosence Jaka róża, taki cierń;

3. Wakacje, adapter i tzw. "mała płyta" przywieziona przez goszczące z wizytą u nas na wsi ciotki; i nieśmiertelny tekst Tylu chłopców odchodziło z naszego puebla... i żaden nie wrócił. Sister i ja byłyśmy przekonane, że chodzi w tym o jakieś potwory, które ich pożarły (to był etap, kiedy Sister i ja bałyśmy się smoka z płyty o Koziołku Matołku).

2. Krystyna Giżowska. To od tej pani zaczęła się moja nienawiść (która potem mocno złagodniała...) do muzyki pop. Upiorne Nie było ciebie tyle lat towarzyszyło mi z radia przez pół dzieciństwa...

1. No i kolejny szlagier, na myśl o którym się otrząsam do dziś: Eleni i koszmarne Troszeczkę ziemi, troszeczkę słońca...

Jako bonus dołożę hicior Gdy Polska da nam rozkaz w wykonaniu Adama Wojdaka z Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu... i snująe się gdzieś w tle wspomnień Ukochany kraj, umiłowany kraj...

Ufff. Dodajmy do tego, z zagranicznych, m.in. Boney M (Fernando, ratunku!), Al Bano i Rominę Power (Felicita, no comments) i wszechobecnego w radiu Demisa Roussosa - i będzie jasne, dlaczego w pewnym momencie (miałam jakieś 14 lat), kiedy usłyszałam w radiu po raz pierwszy w życiu Like a Rolling Stone Dylana, to coś się ze mną stało - całkiem poważnie, miałam łzy w oczach i nie wiedziałam, dlaczego... To było inne - nie wiedzialam, jak inne, ale wiedziałam, że inne i że to jest to, czego chcę...

Jako że po pierwsze, w dyskusji na moim właściwym blogu allegra_walker napisała:

Cóż, kiedy w ogóle ciężko jest o dobre historie miłosne. Coś bardzo ładnego i innego niż u AS-a (błyskawice w czarnych oczach, zapach bzu i agrestu, nie możemy żyć ani z sobą, ani bez siebie) mamy u Huberatha w "Gnieździe światów" i "Ostanich, którzy wyszli z raju" - zwykła, nieefektowna miłość bez fajerwerków, czułość bez czułostkowości. Chyba jeszcze trudniejsza do opisania niż miłosne szały. (Nawiasem mówiąc - ile przekonujących opisów szczęśliwej miłości możemy znaleźć? Ułoży się chociaż pięciopunktową listę? ;-))

a po drugie, ja i canthre wdałyśmy się w debatę o homo- versus heteroseksualnych historiach miłosnych, postanowiłam reaktywować tego bloga i spróbować ułożyć tutaj trzy krótkie listy. Na tych listach są oczywiście PRZYKŁADY, bo na pewno o czymś/kimś ważnym zapomniałam :))

Lista nr 1 jest dla allegry_walker: i jest to moja prywatna, osobista lista takich (fantastycznych) historii miłosnych, które a) kończą się szczęśliwie, b) podobają mi się bez zastrzeżeń. Od razu dodam, że masz całkowitą rację, nie aż tak wiele jest takich... Kolejność przypadkowa.
PS. Z niefantastycznych musiałoby się zaczynać od Odyseusza i Penelopy :)

5. Andrys Tarrant i Narilka Lessing [Celia S. Friedman, The Coldfire Trilogy]: ani jedno z nich nie należy do moich ulubionych postaci, ale ich historia mi się podobała. Narilka miała wszelkie szanse na zostanie coldfire'owym odpowiednikiem Belli Swann, bo jest słodka i niewinna i mądra i dzielna i na dodatek zostaje otoczona specjalną opieką potężnego nieumarłego, w którym się w jakiś sposób zakochuje... ale potem (toutes proportions gardées, jak Eowina wybierająca Faramira) wybiera i obdarza uczuciem jego słabego, udręczonego, ale żywego i ludzkiego potomka, właśnie dlatego, że Andrys jest człowiekiem, że jej potrzebuje, a ona chce normalnie, jak człowiek, żyć, a nie być zabawką istoty nieskończenie od siebie potężniejszej, kogoś, komu nigdy nie będzie równa... Z niemal zupełnie nieznanej u nas powieści Friedman mogłabym jeszcze dorzucić Daetrina i Kiri, choć on jest wampirem, a ona - zmiennokształtną kosmitką :)

4. James i Lydia Asherowie [Barbara Hambly, Those Who Hunt the Night i Traveling with the Dead]. Ciekawe jest od razu to, że bohaterowie od początku są nawet nie romantyczną parą, a małżeństwem, i że rzadko, jeśli w ogóle, rozmawiają o swoich uczuciach - ale nie ma wątpliwości, jak bardzo są dla siebie ważni - i nigdy nie jest to widoczne tak bardzo, jak wtedy, kiedy oboje stają twarzą w twarz z pokusą...

3. Tyler Dupree i Diane Lawton [Robert Charles Wilson, Spin]. Matka Tylera jest służącą w domu Lawtonów, a Diane - niekochaną córką milionera i pełną kompleksów siostrą geniusza, szukającą sensu w życiu to w sektach, to w romansach, to w narkotykach... Tyler kocha ją od zawsze, cicho i bez ostentacji - i powolna, pozbawiona gwałtownych porywów emocji, histerii i "romantyczności" historia tego, jak ona dochodzi do zrozumienia i zaakceptowania tego faktu i odwzajemnienia jego uczuć, została przez Wilsona niezwykle subtelnie i inteligentnie wpleciona w jego skomplikowaną historię o Obcych i paradoksach czasowych.

2. Trochę oczywiste, ale co mi tam: Molly i Arthur Weasley [JK Rowling, Harry Potter], bo oboje są niezbyt młodym małżeństwem i parą w sumie dość zabawnych i zwyczajnych ludzików - ona niepiękna, a on żaden heros; do tego niewiele na pozór między nimi romantyzmu, a sporo - typowych zachowań zrzędliwej, znającej się od zawsze pary. A mimo to jest to jedna z najbardziej sympatycznych i prawdziwych historii miłości, jakie w powieści Rowling można znaleźć.

1. Cordelia Naismith i Aral Vorkosigan [L. McMaster Bujold] - jak to nie jest moja ulubiona autorka, tak ta historia dwójki trochę już przez życie pokopanych i nie do końca dopasowanych do siebie osób z różnych kultur była dla mnie wyjątkowo interesująca i przekonująca. Uwielbiałam tę serię, póki na świecie nie pojawił się Miles...   

PS. W ramach absolutnego wygłupu: Stalowy Szczur i Angelina... :P

Lista nr 2 jest dla canthre i jest to lista (fantastycznych) historii miłosnych, które rozgrywają się po bożemu między mężczyzną a kobietą i które mnie osobiście wydają się fascynujące i oryginalne i między interesującymi postaciami się dziejące. Niekoniecznie, dodajmy, mają one happy end... Dodajmy, że są to inne historie, niż te powyżej :)
Aha, pomijam Sapkowskiego, o którym obie mamy podobne zdanie... :)

5. Valerius i Alixana [Guy Gavriel Kay, Mozaika sarantyjska], bo Kayowi wyjątkowo, moim zdaniem, wyszła ta przeróbka historii Justyniana i Teodory. Jak go uwielbiam, jak na liście opisów najbardziej fascynujących literackich opisów przyjaźni byłoby kilka przykładów z jego książek, tak historie miłosne nie zawsze (nieczęsto?) mu wychodzą - ale ta (oraz Rodrigo i Miranda z Lwów Al-Rassanu i Brandin i Dianora z Tigany) to wyjątki...

4. Kapitan Will Laurence i admirał Jane Roland (Naomi Novik, Temeraire); umieszczam tu tę historię, bo jest ciekawa właśnie dlatego, że różni się od konwencjonalnej historii miłosnej w XIX-wiecznym stylu w sumie tylko drobnymi szczegółami. To Jane jest w tym związku stroną a) stojącą wyżej w hierarchii, b) bardziej konkretną i aktywną, a Will wybiera ją - babkę w swoim wieku, raczej przystojną niż śliczną, z blizną na twarzy - a nie piękną, młodziutką i czarującą Katherine Harcourt; oboje poza tym, że mają niezobowiązujący w sumie, jak im się na początku wydaje, romans, to się raczej lubią i rozumieją niż romantycznie wielbią - jest, słowem, ciekawie.

3. Wspomniani przeze mnie we wpisie o Kushner (a raczej w komentarzu) James Cobham i Susan Voigt [E. Bull, S. Brust, Freedom and Necessity]; okej, dla mnie dodatkowym funem jest - też milion razy wspominany już przeze mnie - fakt ich wystylizowania na główną parę bohaterów The Lymond Chronicles Dorothy Dunnett, ale i tak ci dwoje - on trochę histeryk, oddany raczej Sprawie (czytaj: demokracji) i przekonany, że nie powinien narażać żadnej kobiety na małżeństwo z aktywistą, ona pragmatyczna i konkretna i (mimo to?) zakochana - budzą, jako skazana na siebie i długo o tym nie wiedząca para, moją sporą sympatię, i furda, że się przyjaźnią z Fryderykiem Engelsem :P.

2. Brawne Lamia i Johnny Keats [Dan Simmons, Hyperion] - bo zaczyna się ich historia jak odwrócenie opowieści o detektywie z czarnego kryminału i pięknej klientce (tutaj to ona jest detektywem), po drodze staje się miłosną historią drogi, potem przeróbką dziejów Johna Keatsa i Fanny Brawne, a na końcu - opowieścią o rodzicach nowej zbawicielki świata... Poza tym chyba nie ma gatunku, w który romans wpisywałoby się gorzej, niż w space operę - a Simmonsowi się udało...

1. I na koniec, coś między pastiszem a parodią, zabawą konwencją a opisem emocji: Westley i Buttercup z self-proclaimed "najważniejszej historii miłosnej świata" [W. Goldman, Narzeczona księcia]

A lista nr 3 jest dla mnie i jest wariantem nt. listy 1, tyle że obejmującym także i historie niekoniecznie hetero i niekoniecznie z happy endem, ale za to zdecydowanie moje ulubione... I jeszcze żeby się nie powtarzały z poprzednimi...

5. Alec Campion i Richard St.Vierre, od których się cała moja debata z canthre zaczęła - a dlaczego, to już wyjaśniłam w komentarzu do notki o The Priviledge of the Sword.

4. I jeszcze raz będzie para niemieszana: Vincent i Michelangelo z Carnival Elizabeth Bear, bo Bear się udało bardzo inteligentnie i ciekawie opisać historię dwóch osób, którym bardzo na sobie zależy, ale które są już dość dorosłe i dość doświadczone przez życie, by wiedzieć, że czasami są rzeczy ważniejsze nawet od Wielkiej Miłości i zobowiązania, których nawet mimo tejże trzeba dotrzymać - a zarazem, że to tej miłości nie unieważnia i nie pomniejsza. To jest, pod tym akurat względem, najbardziej antytwilightowa historia miłosna wszechczasów :))

3. Severus Snape i Lily Potter, bo tu nie było żadnej historii, bo jakoś tam można było ją podejrzewać od samego początku, a zarazem - bo to uczucie wpłynęło na całość postępowania tego akurat, skądinąd nie aż tak miłego memu sercu, bohatera.

2. Lady Jessica i książę Leto Atryda [F. Herbert, Diuna], a to dlatego, że uczucie do (prędko zmarłego) męża motywuje w zasadzie całe jej postępowanie i - przy całej jej niezależności - definiuje ją jako osobowość.

1. Daniel Dreiberg i Laurie Jusperczyk [Alan Moore, Watchmen], bo to jest historia o tym, że tylko miłość ocala, opowiedziana bez patosu i bez histerycznej podniosłości.

Dodam na marginesie, ku moejmu lekkiemu zdziwieniu, że nigdy jak dotąd się nad tym nie zastanawiałam, ale nie znam w fantastyce chyba ani jednej przekonująco napisanej historii romansu między dwiema paniami, która byłaby przy tym ważna i znacząca dla akcji...

Zainspirowana przez listę na horrorstory, pozwalam sobie na ułożenie własnej.


Instrukcja obsługi:

Lista generalnie zawiera dwa typy tekstów: moje ulubione oraz te, które uważam za najważniejsze. Ulubione zaznaczone gwiazdką.Układ, jak u cedro, plus minus chronologiczny. Staram się pomijać teksty z elementami horroru, które należą bardzo wyraźnie do innych gatunków (IMHO I am Legend R. Mathesona to raczej SF niż horror).

i nie żebym ja była jakimś specjalnym znawcą horroru, albo koneserem... widać zresztą, bo spora część tej listy to jednak szacowna, prawie- i ponadstuletnia klasyka...

*Matthew Gregory Lewis, The Monk (Mnich)
Cedro to już powiedział,  ale co tam, powtórzę: z jednej strony mamy tu wszystkie niemal klasyczne motywy pewnego typu horroru (takiego spod znaku niesamowitości raczej), z drugiej - widać, że autor przede wszystkim chce konkretnie przerazić swojego czytelnika... Poza tym bez tej powieści nie byłoby literatury gotyckiej, a bez niej - a bez niej to by w ogóle nic nie było, jak mawiał pewien facet, też prawie rodem z horroru...

Mary Shelley, Frankenstein
... który byłby też na analogicznej liście dla SF, bodaj jako jedyny; na liście SF byłby z powodu historii o sztucznym człowieku; na liście horrorowej - z powodu figury monstrum i - dość chyba charakterystycznej dla horroru - moralnej lekcji, jaką powinniśmy z lektury wyciągnąć. Ileż to razy później widzieliśmy w horrorach (literackich i filmowych) zgubne skutki igrania z naturą...

*Edgar Allan Poe, The Fall of the House of Usher (Zagłada domu Usherów)
...bo się jej UPIORNIE bałam, czytając to jako nastolatka... Poza tym, klasyka, tym razem z cyklu "przeklęte rody i nawiedzone domy".

Sheridan le Fanu, Carmilla
Niestety, na liście klasyki horroru musi się znaleźć pierwsza wampirzyca-lesbijka...

R. L. Stephenson, The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde (Dr. Jekyll and Mr. Hyde)
Znowu z racji klasyczności - i z racji tego, że choć było to sporo przed Freudem, tekst Stephensona antycypował jednak wszelkie horrory babrzące się w ponurych zakamarkach ludzkiej psychiki.

*O. Wilde, The Picture of Dorian Gray (Portret Doriana Graya)
Pewnie, że więcej tu metafory i zawoalowanego mówienia o sprawach niekoniecznie z horroru rodem - ale klasyczne opowiadanie Wilde'a łączy z horrorem nie tylko koncept upiornego portretu, ale i moralna lekcja, jaką daje czytelnikowi...

Bram Stoker, Dracula
Tak, to jest dość marna literacko powieść, podobnie jak Frankeinstein zresztą - i co z tego? Bez Draculi (i Draculi) w ogóle nie byłoby horroru, jaki dzisiaj znamy.

H. P. Lovecraft, The Call of Cthulhu (Zew Cthulhu)
Bezczelnie zacytuję samą siebię: to jest chyba najczęściej cytowany, poza może Tolkienem, autor w dzisiejszej fantastyce, może dlatego, że jego wizje potwornej, nieludzkiej inteligencji czającej się gdzieś między gwiazdami, okrutnej i obojętnej na ludzki los, gotowej zgnieść nas bez chwili zastanowienia, w jakiś dziwny sposób współgrają z lękami współczesnego człowieka...  

Ira Levin, Rosemary's Baby (Dziecko Rosemary)
A tu nic nie powiem, bo Cedro zrobił to lepiej...

Anne Rice, Interview with the Vampire (Wywiad z wampirem)
W fantastyce - nie tylko w horrorze - narobiła zamieszania na iście Tolkienowską skalę, zredefiniowała postać wampira, a do tego została matką-założycielką pasożytującego na horrorze gatunku paranormal romance. No, no... Aha, żeby było jasne: ja osobiście Rice nie lubię...

*Stephen King, The Shining (Lśnienie)
Nie wszyscy Kinga lubią (ja dość tak), ale jedno trzeba powiedzieć: wywindował horror na takie poziomy popularności i rozpoznawalności, jak bodaj nikt przed nim, a do tego - nadał mu pewną nową jakość, związując go z codziennym doświadczeniem małych, zwykłych amerykańskich miasteczek i ich zwyczajnych mieszkańców. Kilkakrotnie mierzył się z klasycznymi tematami horroru (wampiry w Miasteczku Salem, klątwa w Thinner); z tego wszystkiego wariacja nt. nawiedzonego domu wyszła mu najlepiej.

*Stephen King, It (To)
.... czyli jak przerobić Tolkiena na horror o potworze. Obiecuję niedługo napisać więcej o tej książce.


*Stephen King, Misery
Książka o książkach, o pisaniu i o niebezpieczeństwach bycia pisarzem - a zarazem klaustrofobiczna historia o wariatce z siekierą, czyli kolejna Kingowska wariacja na klasyczny horrorowy temat. Dla mnie osobiście Annie Wilkes jest straszniejsza od Jasona z Freddym Krugerem do spółki.

F. Paul Wilson, The Keep (Twierdza)
Na pamiątkę pięknych dni z początku lat 90., kiedy to wychodziły w naszym kraju tanie, rozpadające się w oczach horrory. Większość z tego to był Masterton i jego gorsze klony, niestety - ale na tle tego wszystkiego opowieść Wilsona o nazistach w starej twierdzy na Bałkanach i czającym się tam pradawnym potworze była niezwykle pozytywnym zaskoczeniem.

Clive Barker, The Book of Blood (Księga krwi)
Trochę na wyrost. Uważam, że Barker jakoś ciągle nie może napisać tej genialnej książki, do stworzenia której ma wszelkie predyspozycje, ale jest tak odrębnym i tak oryginalnym głosem w horrorze, że jakieś miejsce mu się tu należy.

*Dean R. Koontz, Whispers (Szepty)
... bo udało się autorowi mnie tą - mocno wydumaną, przyznajmy- opowieścią o obłąkanych bliźniakach-mordercach dość konkretnie zaskoczyć. Koontza generalnie nie lubię, ale ta akurat jego powieść mnie zaintrygowała...

*John Marks, Fangland
... czyli jak napisać Draculę na nowo w czasach korporacji i terroryzmu. Pisałam o tej książce już kiedyś u siebie na blogu.

*Sarah Monette, "Elegy for the Demon Lover"
Chyba najlepszy jej tekst w ogóle, klimatyczna i nastrojowa opowieść o niemożliwej i zabójczej miłości. Niby nic oryginalnego, ale intryguje. 

*Kelly Link, "The Specialist's Hat" ("Kapelusz specjalisty") (do przeczytania online)
Też już kiedyś o niej pisałam, i się znowu powtórzę: od czasu Nawiedzonego domu na wzgórzu nie czytałam bardziej przejmującej przeróbki motywu nawiedzonego domu i straszniejszego (dla mnie osobiście) opowiadania o duchach...


I na pewno zapomniałam o 1000 00000 00000 różnych rzeczy, które chciałam tu umieścić...

Aha, Kathe Koja czeka na przeczytanie...

Zostałam poproszona o przygotowanie listy 10 powieści fantastycznych, które chętnie przeczytają ludzie z klubu książki, niekoniecznie interesujący się fantastyką, ale za to namiętnie czytający wszystko inne.

Chciałabym, żeby ta lista była reprezentatywna nie tylko w sensie ważności tekstów i autorów, ale także - reprezentowania najważniejszych form i podgatunków fantastyki.

Aha, zakładam, że na liście nie musi już, po Jacksonie, znajdować się Władca pierścieni.

Oto moje pierwsze propozycje; kolejność przypadkowa:

1. Frank Herbert, Diuna: bo i klasyka fantastyki, i przy okazji całkiem poważna książka, dotykająca takich problemów jak ekologia, władza i problem przeznaczenia.

2. Stanisław Lem, Dzienniki gwiazdowe: bo i klasyka (wiem, nudna jestem), ale także i błyskotliwa kontynuacja tradycji powiastki filozoficznej.

3. Philip K. Dick, Człowiek z Wysokiego Zamku: bo i klasyka (jak wyżej), ale przy okazji dobry przykład historii alternatywnej i próbka, z czym się ten podgatunek je. Alternatywnie, jakby ktoś nie mógł strawić prozy Dicka, proponuję nowiutki Związek żydowskich policjantów Michaela Chabona, też wynagradzany czym się dało.

4. Ray Bradbury, Kroniki marsjańskie: klasyka. A poza tym najbardziej typowy przykład poetyckiej prozy w fantastyce. I de facto powieść zrobiona z kolekcji opowiadań, też coś niezwykle typowego dla gatunku.

5. Susanna Clarke, Jonathan Strange i pan Norrell: trochę mniej klasyka, bo stosunkowo nowe (choć wynagradzane ile się dało), ale za to dobry przykład modnego od kilkunastu lat zjawiska: szukania dla fantastyki innym modeli niż, powiedzmy, Tolkien z jednej, a Verne/Wells z drugiej strony. Tu w tej roli Jane Austen i Charles Dickens. Alternatywnie: Jasper Fforde, Porwanie Jane E., też pastisz, acz bardziej alternatywny w stosunku do klasycznych pierwowzorów lub Nie licząc psa Connie Willis (bliżej SF, co prawda)

6. Neil Gaiman, Gwiezdny pył, bo jest nam potrzebny przynajmniej jeden przykład baśniowej fantasy bez sequeli, w jednym tomie, a takiej jest wbrew pozorom niewiele; wahałam się między Nigdziebądź a Ostatnim jednorożcem Petera S. Beagle, Gaiman w końcu wydał mi się, w swojej pastiszowości, ciekawszy.

7. Ursula K. le Guin, Lewa ręka ciemności: bo, dla odmiany, klasyka. Poza tym - doskonały przykład ambitnej, a przy tym dość klasycznej i tradycyjnej science fiction.

8. Jacek Dukaj, w końcu chyba Inne pieśni: bo po pierwsze, niewielu mamy takich pisarzy w tym kraju, po drugie, wynagradzana ile się dało, po trzecie wreszcie - bo to jest dobry przykład nie-mainstreamowej fantasy z pogranicza gatunków i eksperymentalnych tendencji w fantastyce.

9. A. i B. Strugaccy, Piknik na skraju drogi: klaaasyka. I dobry przykład nie-polskiej, nie-anglosaskiej science fiction. Ekranizowane przez mistrzów ambitnego kina, a zarazem - będące podstawą jednego z największych bestsellerów rynku gier komputerowych.

10. Wybór opowiadań SF i fantasy

Daniel Keyes, "Kwiaty dla Algernona"
Andrzej Sapkowski, "Ziarno prawdy" lub "Mniejsze zło"
Neil Gaiman, "Szkło, śnieg i jabłka"
Arthur C. Clarke, "Dziewięć miliardów imion Boga"
Ted Chiang, "Piekło to nieobecność Boga"

Jeden absolutnie klasyczny tekst, którego znaczenie, dzięki adaptacjom filmowym i teatralnym, wykracza poza fantastykę (Keyes). Sapkowski i Gaiman - dwa oblicza jednego z ulubionych motywów fantasy, czyli retellingów baśni (najlepiej zestawić "Szkło..." Gaimana i "Mniejsze zło", bo to ta sama historia), plus na liście powinien być jakiś Sapkowski, a Saga się nie nadaje ze względu na rozmiar. I dwa teksty "teologiczne": tradycyjny, klasyczny, oparty na koncepcie tekst Clarke'a i paradoksalny, przewrotny (i nagrodzony czym się tylko da) współczesny moralitet Chianga.

Będąc w strasznie nostalgicznym nastroju ostatnio, postanowiłam sobie przypomnieć, jak się zakochiwałam. Literacko/filmowo znaczy: nie zamierzam nikogo epatować tragikomicznymi historiami moich zakochań w świecie realnym. ;). Mowa, oczywiście, nie o  prawdziwych intelektualnych fascynacjach, ale o zakochaniach - często, choć nie zawsze, w pełni potwierdzających stwierdzenie, że miłość jest ślepa... Na liście nie ma całego mnóstwa moich ukochanych książek i filmów, całego mnóstwa rzeczy, które bez chwili zawahania umieściłabym na liście najlepszych, jakie czytałam/widziałam. I tak, są w tym spisie arcydzieła w swoich gatunkach - są, z drugiej strony, rzeczy, które na listę najlepszych nigdy by się nie załapały, o których wiem, że same w sobie są marnawe (co najmniej)- ale które i tak kocham. To jest, innymi słowy, lista coups de foudre, jakie mnie w życiu trafiły :) Analiza dat wskazuje, niestety, że z wiekiem w żaden sposób nie tracę potencjału do głupiego zakochiwania się w taki właśnie sposób...

Kolejność, of course, przypadkowa.

5. Star Wars (1982), a konkretniej: Imperium kontratakuje.
W kinie w Kętach. Do kina weszła jedna osoba, a wyszła inna. Jakkolwiek by to nie brzmiało, to był największy artystyczny SZOK mojego życia: miałam 9 lat i wychowałam się na czeskich filmach SF dla dzieci. Nie wierzyłam, że tak się da robić filmy.
No i ryczałam przez pół filmu, oczywiście. Przejęłam się tak strasznie, zakochałam tak niemożliwie, że do dziś jestem w stanie wybaczyć Lucasowi prawie wszystko.

4. Star Trek (1993); a konkretniej ST III: The Search for Spock.
Studia, filologia klasyczna na UJ. Wróciłam do rodziców na weekend. Mój brat, wówczas lat 11, nauczył się jakiś czas wcześniej obsługiwać mangetowid i radośnie oświadczył, że nagrał mi jakiś film, ale bez samego początku i nie bardzo wie, co to takiego. Zaczynało się od mgły i głosów i dialogu, z którego za cholerę nic nie rozumiałam, bo odnosiły się do wydarzeń w poprzedniej części, której nie widziałam. Dopiero widok statku kosmicznego pozwolił mi skojarzyć, co to w ogóle jest za film ;)
Uczciwie nie potrafię powiedzieć, co mnie tak strasznie w tym marnym przecież filmie ruszyło. Nie wiem; nie rozumiem. Wiem tylko, że obejrzałam go (i oryginalny serial, i wszystkie poprzednie i późniejsze filmy z serii) od tamtego czasu kilkanaście razy. W pewnym momencie już myślałam, że mi przeszło -  dopóki ostatnio w kinie na nowym Star Treku nie piszczałam z radości prawie jak nastolatki na Zmierzchu... 

3. Stargate (2008). Konkretniej: SG-1
Tak, 2008, 35 lat. Sama jestem zszokowana. Nie lubiłam filmu Emmericha z Kurtem Russelem i Jamesem Spaderem. Obejrzałam dość przypadkiem na AXN jeden, potem drugi, potem jakiś następny odcinek serialu... i nagle zauważyłam, że sprawdzam w TV, kiedy będzie następny... A potem zaczęłam oglądać regularnie i okazało się, że całość jest o wiele, wiele, wiele większa niż suma elementów...  

2. JRR Tolkien (1986). Konkretniej: Władca pierścieni.
Wiedziałam, że się w tej książce zakocham, od kiedy mając 9 lat przeczytałam o niej artykuł w jakimś Na przełaj czy innym Świecie młodych. Następne lata zajęła mi próba zdobycia książki - zdobyłam w końcu, w jakiejś 7 klasie, III tom... Zakochałam się i do dziś mi nie przeszło.

1. CS Friedman (2002). Konkreniej: The Crown of Shadows, III tom The Coldfire Trilogy
III tom, dostany przypadkiem od koleżanki, która pracowała w agencji literackiej, leżał u mnie w domu od roku 2000. Wzięłam go dwa lata później na drogę do Warszawy, kiedy dramatycznie nie miałam pieniędzy i jechałam pospiesznym na trasie Bielsko-Biała - Warszawa. Jechałam spotkać się z przyjaciółką - ale kiedy dojeżdżałam do Warszawy, chciałam już tylko zostać jeszcze dłużej w tym pociągu i czytać, czytać, czytać... Pamiętam do dziś, dokładnie, zdanie, po którym podniosłam wzrok znad książki i dotarło do mnie, że się zakochałam (amerykańskie I wydanie, hardcover, s. 65, szósty paragraf)... 

Dodatek: Radiohead
Oksford, skądinąd rodzinne miasto pp. muzyków z Radiohead. Rok 2001, jestem na studiach podyplomowych. Do koleżanki przyjeżdża koleżanka i puszcza muzykę z kasety: mieszankę utworów z Kid A i OK Computer. Pamiętam jak dziś: siedzę na podłodze ze szklaneczką wina, słucham Airbag po raz pierwszy w życiu i dociera do mnie, że będę chciała tej muzyki posłuchać jeszcze raz, bo jak tylko ją w pełni ogarnę, to będzie to coś, w czym się zakocham. To był koniec słuchania w kółko starych ulubionych piosenek i początek nowej fazy fascynacji muzyką.

Zostałam wyzwana. I postanowiłam tę rękawicę podjąć. Mam z tym podjęciem, jednakowoż, pewien problem. Na liście Drakainy znalazło się 5 postaci: Mr Data (ST-TNG), Samantha Mulder (X-Files), Audrey Raines (24), Sara Tancredi (Prison Break) i Susan Mayer (Desperate Housewives). Mój problem polega na tym, że z tej listy zamieniłabym, być może, Samanthę Mulder na jeszcze bardziej dla mnie irytującą Cassandrę Spender (a w porywach na Teenę Mulder, mało obecną, ale nieznośnie humorzastą mamusię głównego bohatera, z tego samego serialu) - i to by było na tyle: pod tym akurat względem jak i kol. Drakaina jesteśmy podejrzanie zgodne. 
Postanowiłam wobec tego ZOSTAWIĆ pierwszą piątkę taką, jaką ułożyła Drakaina - i dołożyć do niej drugą piątkę, mniej oczywistą, ale równie irytującą. Osobistą, oczywiście, i wynikającą z prywatnych preferencji :).

1. Catherine Black (Millenium): obrażalska, pretensjonalna pani psycholog, mająca mądry komentarz i psychologiczne wytłumaczenie na wszystko - a zarazem gotowa wygrywać kilkuletnią córkę przeciw jej ojcu. Ja wiem, że ona była pomyślana jako typ ciepłej, domowej, ale też profesjonalnej i asertywnej kobiety, ale przykro mi, Panowie Producenci, nie wyszło: rozziew między zakładanym psychologicznym wykształceniem i intuicją C. a pisanym dla niej przez scenarzystów wątkiem żony porzucającej głównego bohatera w najgorszym dla niego momencie jest zbyt wielki.  

2. Jackson Braddock (Desperate Housewives): miałam w planach nie wspominać o serialach, które Drakaina już wymieniła, ale nie mogę nie wspomnieć o tym konkretnym bohaterze, bo on reprezentuje pewien typ postaci, której nie mogę znieść. Jackson jest ślicznym młodym malarzem pokojowym (typ "ciacho"), który okazuje się malarzem artystą, okazuje się też dobrze rozumieć dzieci i okazuje się kochać Susan Mayer, ale okazuje się, że chce się z nią żenić z rozsądku - i okazuje się być z Kanady, i okazuje się być zagrożony deportacją... generalnie, okazuje się być co raz to czym innym w kolejnych odcinkach. Zero pomysłu na postać, za to, jak trzeba załatwić jakiś problem scenariuszowy i załatać dziurę w narracji, z kapelusza wyłazi Jackson.

3. Stacy Warner (House MD): kolejny na tej liście ex-obiekt uczuć głównego bohatera. Pod wieloma względami podobna do Catherine Black, ale mniej ciepła i bardziej profesjonalna w założeniu. Nie wie, czego chce, męża kocha szalenie, ale zdradza go z byłym... Problem jest podobny, jak w przypadku Catherine: scenarzyści nie bardzo wiedzieli, jaką postać chcą stworzyć i w rezultacie Stacy jest mało konsenwentna i potwornie w swojej zmienności i kapryśności irytująca.   

4. Jonas Quinn (Stargate SG-1): Drakaino, wybacz, wiem, że nie oglądałaś :). Problem z Jonasem jest podobny, jak z p. Datą: jeden i drugi mają być zastępstwem za inną postać, która zniknęła z serialu (Jonas), bądź występowała w poprzedniej serii (Data). Tyle że scenarzyści postanowili zastąpić podobne przez "podobne, tylko bardziej". Spock maniakalnie kontroluje swoje emocje, a w trakcie serii uczy się je rozumieć i ujawniać? Super, niech jego odpowiednik w TNG nie ma ich w ogóle - a w trakcie serii desperacko stara się je nabyć. Daniel Jackson jest wybitnym uczonym i lingwistą? Super, zróbmy Jonasa nadludzko zdolnym genialnym uczonym i lingwistą! Tyle że to nie działa, niestety: za dużo możliwości porównania z pierwowzorem. W przypadku Daty udało się lepiej (o ile wiem, ma legiony fanów), w przypadku Jonasa - powstała najbardziej nielubiana postać w historii serialu... 

5. Na końcu, bo jednak mniej irytujący od reszty, może dlatego, że raczej epizodyczny - Pete Shanahan (Stargate SG-1). Pete, przypadkowo poznany policjant, jest (no jakżeby inaczej!) obiektem uczuć głównej bohaterki - a w rzeczywistości jej ucieczką przed zakazanym i niemożliwym uczuciem, jakie żywi do jednego z głównych bohaterów. Problem polega na tym, że Pete ma w założeniu być opiekuńczym, ciepłym, godnym zaufania i cierpliwym mężczyzną. Co jednak robi Pete? Pete więcej niż raz śledzi swoją sympatię i wykorzystuje swoje kontakty w FBI, żeby wydobyć, bez jej wiedzy, jej dane osobowe - po tym, jak powiedziała mu wprost, że nie może mówić o sobie i swojej pracy; do tego podejmuje ważne życiowe decyzje - kupuje im wspólny dom - nie pytając jej o zdanie. Zamiast opoki, wyszedł, niestety, control freak. Nie miałabym z tym problemu, gdyby nie fakt, że ewidentnie wygląda na to, że scenarzystom wydaje się, że to jest OK i że jego zachowanie to dowód prawdziwej miłości... 

Drakaina obiecała zrobić listę ulubionych piosenek Jacka Kaczmarskiego (et consortes, czasami) i kazała zrobić to samo. No to robię, a jako że duża część moich ulubionych piosenek J. K. okazała się być związana z problemami Polski, Polaków i polskości, to niech będzie, że to na święto narodowe.

10. Źródło. Bo mnie wzrusza, a poza tym uważam, że jest to ciekawie literacko napisana metafora.
9. Epitafium dla Wysockiego. No nic nie poradzę, wzrusza.
8. Z XVI-wiecznym portretem trumiennym rozmowa. Choćby za dwa wyjątkowo udane paradoksy kochamy się w honorach, nie znamy się z honorem oraz brakuje nam mądrości, kochamy się w mądrościach. 
7. Mury. Za ostatnią zwrotkę.
6. Modlitwa o wschodzie słońca. Bo, tak po prawdzie, gdyby tak się ludzie modlili, może byśmy byli wszyscy trochę mądrzejsi i trochę szczęśliwsi. Tak, wiem, nie jego tekst.
5. Drzewo genealogiczne. Bardzo mi się podoba koncept napisania takiej biografii rodziny, będącej kompletnym przeciwieństwem obowiązującego martyrologicznego wzorca...
4. Siedem grzechów głównych. To akurat głównie za stronę muzyczną.
3. Encore, jeszcze raz. Za rosyjskość specyficzną, jak połączenie Dostojewskiego z Wysockim, i za nastrój.
2. Sen Katarzyny. Błyskotliwy absolutnie tekst, dowodzący a) zrozumienia polityki, b) zrozumienia kobiet.
1. Przejście Polaków przez Morze Czerwone. Jako żywo zawsze wydaje mi się ten tekst idealną diagnozą bycia Polakiem.

Wychodzi na to, że mnie to jednak głównie o teksty się rozchodzi...